Xəstəlik
Süd vəzi xərçəngi
Süd vəzi xərçəngi qadınlarda ən çox rast gəlinən xərçəng növlərindəndir. Eyni zamanda erkən aşkarlandıqda müalicə imkanları ən geniş olan xərçənglərdəndir — buna görə müayinəni təxirə salmamaq mövzunun ən mühüm hissəsidir.
Bu səhifədə
Əlamətlər
Erkən mərhələdə süd vəzi xərçəngi çox vaxt heç bir əlamət vermir — məhz buna görə skrininq müayinələri əhəmiyyətlidir. Əlamətlər yarandıqda isə bunlar ola bilər:
- Süd vəzində və ya qoltuqaltında əl ilə hiss olunan sərt düyün
- Süd vəzinin formasında və ya ölçüsündə dəyişiklik
- Dərinin içəri çəkilməsi, qırışması və ya “portağal qabığı” görünüşü
- Gilənin içəri çəkilməsi və ya istiqamətinin dəyişməsi
- Gilədən, xüsusilə tək tərəfli və qanlı axıntı
- Keçməyən qızartı, qabıqlanma və ya xoralaşma
- Süd vəzinin bir hissəsində davamlı sərtlik
Bu əlamətlərin heç biri təkbaşına xərçəng demək deyil — əksəriyyəti xoşxassəli səbəblərdən yaranır. Lakin hər biri müayinə tələb edir.
Risk amilləri
- Yaşın artması
- Ailədə süd vəzi və ya yumurtalıq xərçəngi olması
- Müəyyən irsi gen dəyişiklikləri
- Əvvəllər süd vəzi xərçəngi keçirmiş olmaq
- Aybaşının erkən başlaması və menopauzanın gec olması
- Uzunmüddətli hormon əvəzedici müalicə
- Piylənmə və hərəkətsiz həyat tərzi
- Alkoqol qəbulu
Risk amillərinin olması xəstəliyin mütləq yaranacağı demək deyil; olmaması isə tam qorunma demək deyil. Süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulan qadınların böyük hissəsində ailə anamnezi yoxdur.
Diaqnostika necə aparılır
-
Klinik müayinə
Süd vəziləri və qoltuqaltı nahiyə müayinə olunur, şikayətin tarixçəsi və ailə anamnezi dəqiqləşdirilir.
-
Görüntüləmə
Yaşdan asılı olaraq ultrasəs, mammoqrafiya və ya hər ikisi tətbiq edilir. Bəzi hallarda MRT və elastoqrafiya əlavə məlumat verir. Ultrasəs gənc qadınlarda, mammoqrafiya isə daha yaşlı qrupda adətən daha informativdir.
-
Biopsiya
Şübhəli tapıntıdan toxuma nümunəsi götürülür. Diaqnoz yalnız patoloji müayinə ilə təsdiqlənir — görüntüləmə tək başına kifayət etmir.
-
Xəstəliyin xüsusiyyətlərinin təyini
Patoloji müayinədə şişin növü, dərəcəsi və hormon reseptorları ilə HER2 vəziyyəti müəyyən edilir. Bu göstəricilər müalicə planını birbaşa formalaşdırır.
-
Yayılmanın qiymətləndirilməsi
Lazım olduqda əlavə görüntüləmə ilə xəstəliyin yayılıb-yayılmadığı araşdırılır.
Mərhələ nə deməkdir
Mərhələ şişin ölçüsünü, limfa düyünlərinin vəziyyətini və uzaq orqanlara yayılma olub-olmadığını birlikdə ifadə edir. Mərhələ müalicənin ardıcıllığını müəyyən edir — bəzi hallarda əvvəlcə əməliyyat, digərlərində əvvəlcə dərman müalicəsi daha uyğun olur.
Mərhələ tək başına nəticəni müəyyən etmir. Şişin bioloji xüsusiyyətləri, müalicəyə cavabı və xəstənin ümumi vəziyyəti də əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən proqnoz haqqında ümumiləşdirilmiş rəqəmlər fərdi vəziyyəti əks etdirmir.
Müalicə variantları
Süd vəzi xərçənginin müalicəsi çoxşaxəlidir və bir neçə ixtisasın birgə işini tələb edir. Cərrahiyyə bu planın yalnız bir hissəsidir.
- Cərrahi müalicə — süd vəzini qoruyan əməliyyat və ya mastektomiya; qoltuqaltı limfa düyünlərinin qiymətləndirilməsi
- Şüa müalicəsi — çox vaxt süd vəzini qoruyan əməliyyatdan sonra
- Kimyaterapi — əməliyyatdan əvvəl və ya sonra, göstərişə görə
- Hormonal müalicə — hormon reseptoru müsbət olan hallarda
- Hədəflənmiş müalicə — şişin molekulyar xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq
Ardıcıllıq və kombinasiya konsilium qərarı ilə müəyyən edilir. Cərrahi mərhələ haqqında ətraflı.
Gecikmədən müraciət edin
- Yeni yaranmış və sürətlə böyüyən sərt düyün
- Gilədən qanlı axıntı
- Dərinin xoralaşması və ya sağalmayan yara
- Qoltuqaltında yeni yaranmış sərt düyün
- Yüksək hərarətlə gedən güclü qızartı və şişkinlik
Ümumi təcili hallarda 103.
Ən çox verilən suallar
Süd vəzi xərçəngi sağalırmı?
Erkən aşkarlandıqda süd vəzi xərçənginin müalicə imkanları genişdir və bir çox xəstədə uzunmüddətli xəstəliksiz dövr əldə olunur. Nəticə xəstəliyin mərhələsindən, şişin bioloji xüsusiyyətlərindən və müalicəyə cavabdan asılıdır, buna görə hər xəstə üçün fərdi qiymətləndirilir.
Düyün ağrımırsa, təhlükəsizdirmi?
Xeyr. Süd vəzi xərçəngi ilə əlaqəli düyünlər çox vaxt ağrısız olur. Ağrının olmaması müayinədən imtina üçün əsas deyil.
Süd vəzini qorumaq mümkündürmü?
Bir çox halda bəli. Süd vəzini qoruyan əməliyyat şişin ölçüsündən, süd vəzindəki yerindən, ocaqların sayından və vəzin həcmindən asılıdır. Bu əməliyyatdan sonra adətən şüa müalicəsi tələb olunur.
Mammoqrafiya şüalanma səbəbindən zərərlidirmi?
Mammoqrafiyada istifadə olunan şüa dozası aşağıdır. Uyğun yaş qrupunda müntəzəm skrininqin gətirdiyi erkən diaqnoz faydası bu dozanın riskindən üstün sayılır. Sizin üçün uyğun cədvəl müayinə zamanı müəyyən edilir.
Kişilərdə süd vəzi xərçəngi olurmu?
Bəli, nadir olsa da rast gəlinir. Kişilərdə süd vəzi nahiyəsində aşkarlanan hər düyün müayinə tələb edir və nadir olduğu üçün çox vaxt gec müraciət olunur.
Ailəmdə süd vəzi xərçəngi olub — nə etməliyəm?
Ailə anamnezi olan qadınlarda müayinəyə daha erkən başlamaq və daha sıx izlənmək tövsiyə oluna bilər. Bəzi hallarda genetik məsləhət faydalıdır. Uyğun plan müayinə zamanı fərdi müəyyən edilir.
Yenilənib: