Bilik mərkəzi
Süd vəzinin özmüayinəsi
Özmüayinənin məqsədi diaqnoz qoymaq deyil — öz bədəninizi tanımaqdır. Nəyin sizin üçün normal olduğunu bildikdə, dəyişikliyi fərq etmək asanlaşır. Aşkarladığınız hər dəyişiklik xərçəng demək deyil, lakin hər biri həkim müayinəsi tələb edir.
Özmüayinə skrininqi əvəz etmir
Özmüayinə ultrasəs və mammoqrafiyanı əvəz etmir. Erkən mərhələdə olan bir çox dəyişiklik əl ilə hiss olunmur — məhz buna görə yaşa uyğun skrininq müayinələri ayrıca aparılmalıdır.
Nə vaxt aparmaq lazımdır
- Aybaşı görən qadınlarda — aybaşının bitməsindən 3–5 gün sonra, süd vəziləri ən az həssas olduğu dövrdə
- Menopauzadan sonra — ayın hər hansı sabit günü, məsələn hər ayın eyni tarixi
- Hamiləlik və südvermə dövründə — süd vəziləri dəyişkən olduğu üçün müayinəni həkimlə birlikdə planlamaq daha doğrudur
Ayda bir dəfə kifayətdir. Daha tez-tez müayinə əlavə fayda vermir və narahatlıq yarada bilər.
Necə aparılır
-
Güzgü qarşısında — qollar aşağı
Süd vəzilərinin ölçüsünə, formasına və simmetriyasına baxın. Dəridə qırışma, içəri çəkilmə, qızartı və ya “portağal qabığı” görünüşü olub-olmadığını yoxlayın. Kiçik asimmetriya çox vaxt normaldır.
-
Güzgü qarşısında — qollar yuxarı
Qolları başınızın üstünə qaldırın və eyni əlamətlərə yenidən baxın. Bu vəziyyətdə dərinin çəkilməsi daha aydın görünür. Sonra əlləri belə qoyub çiyinləri irəli verin.
-
Uzanmış vəziyyətdə
Kürəyi üstə uzanın, müayinə edəcəyiniz tərəfin çiyni altına yastıq qoyun və həmin qolu başınızın altına aparın. Bu, süd vəzi toxumasını döş qəfəsi üzərinə yayır və müayinəni asanlaşdırır.
-
Barmaqların üç orta hissəsi ilə
Baş barmaq deyil, orta üç barmağın yastı hissəsi ilə, kiçik dairəvi hərəkətlərlə müayinə edin. Yüngül, orta və dərin olmaqla üç fərqli təzyiqlə keçin — beləliklə həm səthi, həm dərin toxuma qiymətləndirilir.
-
Sistemli şəkildə, heç bir sahə qalmadan
Yuxarıdan aşağıya şaquli zolaqlar üzrə və ya mərkəzdən dairəvi şəkildə hərəkət edin — hansı üsulu seçsəniz, hər dəfə eyni ardıcıllıqla təkrarlayın. Qoltuqaltı nahiyəni və körpücük sümüyünün altını da mütləq daxil edin.
-
Gilə nahiyəsi
Gilənin formasına və istiqamətinə baxın, yüngülcə sıxaraq axıntı olub-olmadığını yoxlayın.
Nəyə diqqət etmək lazımdır
- Yeni yaranmış düyün və ya sərtlik — xüsusilə tək tərəfli və sabit
- Süd vəzinin formasında və ya ölçüsündə dəyişiklik
- Dərinin içəri çəkilməsi, qırışması, qalınlaşması
- Gilənin içəri çəkilməsi və ya istiqamətinin dəyişməsi
- Gilədən axıntı — xüsusilə tək tərəfli, qanlı və ya öz-özünə gələn
- Keçməyən qızartı, qabıqlanma və ya xoralaşma
- Qoltuqaltında hiss olunan düyün
- Bir nahiyədə davamlı, keçməyən ağrı
Nəsə hiss etdim — nə etməliyəm?
Panikaya düşməyin: süd vəzində aşkarlanan dəyişikliklərin böyük hissəsi xoşxassəlidir. Lakin nəticəni gözləməyin və növbəti aya saxlamayın — həkimə müraciət edin. Müayinə qısa çəkir və şübhəni ya aradan qaldırır, ya da vaxtında araşdırmağa imkan verir.
Nəyin normal olduğunu bilmək
Süd vəzi toxuması təbii olaraq qeyri-bircinsdir — əl ilə müayinədə kiçik qeyri-müntəzəmliklər hiss olunur və bu normaldır. Aybaşı dövründə həssaslıq və şişkinlik artır, sonra azalır. Bir çox qadında süd vəzilərinin ölçüsü arasında müəyyən fərq var.
Özmüayinənin əsl faydası məhz buradadır: müntəzəm aparıldıqda sizin üçün nəyin adi olduğunu öyrənirsiniz və yeni dəyişikliyi fərq etmək asanlaşır.
Ən çox verilən suallar
Özmüayinə ilə süd vəzi xərçəngini erkən tapmaq mümkündürmü?
Özmüayinə dəyişiklikləri fərq etməyə kömək edir, lakin erkən mərhələdəki bir çox tapıntı əl ilə hiss olunmur. Buna görə özmüayinə faydalıdır, amma yaşa uyğun ultrasəs və mammoqrafiya müayinələrini əvəz etmir.
Süd vəzimdə həmişə kiçik düyünlər hiss edirəm — bu normaldırmı?
Süd vəzi toxuması təbii olaraq qeyri-bircinsdir və bir çox qadında müayinədə kiçik qeyri-müntəzəmliklər hiss olunur. Vacib olan yeni yaranan, sabit qalan və ya böyüyən dəyişiklikdir. Şübhələnirsinizsə, müayinə olunun.
Ağrılı düyün daha az təhlükəlidirmi?
Bu yanaşma düzgün deyil. Süd vəzi xərçəngi ilə əlaqəli düyünlər çox vaxt ağrısız olur, iltihabi vəziyyətlər isə ağrılı. Yəni ağrının olması və ya olmaması təkbaşına heç nə demir — hər iki halda müayinə lazımdır.
Kişilər özmüayinə etməlidirmi?
Kişilərdə süd vəzi xərçəngi nadirdir, lakin rast gəlinir. Kişilərdə gilə ətrafında aşkarlanan sərtlik və ya düyün mütləq müayinə tələb edir və nadir olduğu üçün çox vaxt gec müraciət olunur.
Neçə yaşdan başlamaq lazımdır?
Öz bədənini tanımaq vərdişini gənc yaşlardan formalaşdırmaq faydalıdır. Skrininq müayinələrinin başlama yaşı isə risk səviyyəsindən asılıdır və müayinə zamanı fərdi müəyyən edilir.
Yenilənib: